Qalta aqşasy özdiginen balany aqşany basqaruğa üiretpeidi
Tūraqty soma balağa täjiribe jasauğa mümkindik beredi, biraq daiy̆n dağdy bermeidi. Zertteuge säikes, jüie mañyzdy: aqşa, tüsinikti şekter jäne şeşimderdi birge talqylau.
Qalta aqşasy qarjylyq sauattylyqtyñ day̆n «ekpesi» retinde qabıldanady: tūraqty soma bere bastasañyz, bala özi josparlaudy üirenedi deidi. Ğylym būndai avtomatty nätijege kepil bolmaidy. Aqşa oqýğa mümkindik beredi, biraq bala ony tek dereu satyp aluğa jūmsap, büdjet pen jinaqqa jolıqpauy mümkin.
Niderlandta ne anyqtaldy
Alessandro Bucciol men Marcella Veronesi DNB Household Survey derekterin paidalanyp, eresekterdiñ jinaq ädetterin olardıñ balalyqta aqşamen qalai tanısqanymen salystyrdy. Zertteuşiler modelinde ata-ananyñ qarjylyq üiretui jinaq jasau yqtimaldyğynyñ 16%-ğa joğary boluymen jäne jinaq somasynyñ şamamen 30%-ğa köbirek boluymen bailanysty boldy.1
Eñ küşti nätije üş täsildi qatar qoldanğanda körindi: 8–12 jasta qalta aqşasy, onıñ qoldanylýyn baqylau jäne 12–16 jasta jinaq pen büdjet turaly keñes.
Biraq şekteuler bar: eresekter balalyğyn estelik boiynşa aityp berdi, al otbasylar tärbie täsiline kezdeisoq bölinbedi. Sondyqtan dūrys qorýtyndy: täjiribe men tüsindirmelerdiñ üilesui eresek kezdegi jaqsyraq nätijelermen bailanysty. Būl tek osy täsil ayırmaşylyqty tudyrdy degen dälel emes.
Qalta aqşasy nege mümkindik berui kerek
Jūmys isteitin jüiede üş bölik bar.
Boljaldylyq. Bala somany jäne beriletin künni aldyn ala biledi. Aqşa tek sūrağanda berilse, josparlau mümkin emes.
Jauapkerşilik aumağy. Bala neni özi töleitinin anyqtañyz. Kişi bala üşin — mindetti emes ūsaq satyp alular; jasöspirim üşin — üyden tys jeñil tamaq nemese oyyn-sauyqtyñ bir böligi. Negizgi qajettilikter men mektep şyğyndaryn «üiretu» degen sıltaumen kenetten balağa jüktemeñiz.
Şeşimderdi talqylau. Är satyp aludy sol sätte baqylamañyz. Aptasyna bir ret birge qarap şyğıñyz: qanşa tüsti, qanşa ketti, ne qaldy jäne bala qandai şeşimdi özgertkisi keledi. Az somadağı qate — jazalau sebebi emes, täjiribeniñ böligi.
Bärin birinşi küni jūmsap qoisa
Ämiiandy avtomatty türde tolyqtyrmañyz. Kelesi tölem qaşan bolatynyn sabyrmen eske salyp, somany jetkizuge qandai şek kömektesetinin talqylañyz. Qauipsizdik pen qajetti şyğyndar erekşe jağdai: qarjylyq täjiribe balany tamaqsız nemese üige qaytar jolsız qaldyrmauy kerek.
Jasqa qarai «dūrys soma» ğılymi türde belgilenbegen. Ol bağağa, otbasy büdjetine jäne jauapkerşilik aumağyna bailanysty. Aqşa birneşe naqty şeşimge jetui, biraq barlyq tilekke birdeı jetpeui kerek.
PocketPal-da tapsyrmalar men satyp alulardy jazyp, qaldyq pen maqsattardy körýge bolady. Qosymşa ortaq erejelerdi saqtauğa kömektesedi, biraq aptada aqşamen ne bolğany turaly qysqa äñgimeni almastyrmaidy.