Balalar ýaqytty basqasha sezinedi
Bir aptalyq maqsatty bala áli ustaı alady; bir aılyq merzimde jeti jáne on bir jastaǵy balalar arasyndaǵy aıyrma joǵalady.
Balalarǵa kóbine velosiped, samokat nemese oıyn konsoline aqsha jinaý usynylady. Merzim jeke aıtylmaıdy: zat qymbat, qalta aqshasy az bolsa, bir-úsh aı kútý kerek. Bala kelisedi, biraq jii sońyna jetpeıdi.
2021 jyly Belfast ýniversitetiniń Patrik Berns, Tereza Makkormak jáne áriptesteri munyń sebebin zerttedi.1 Zertteýge 7–11 jastaǵy 132 bala qatysty. Olarǵa naqty syılyqtar men naqty kútý merzimi — bir kún, bir apta nemese bir aı — usynyldy.
Balalardyń sanasynda alys bolashaq eresekterge qaraǵanda qattyraq «syǵylady». Merzim alystaǵan saıyn onyń qanshalyqty alys ekenin ajyratý qiyndaıdy. Bir apta men bir aı kúntizbedegiden jaqynyraq seziledi; bir aıdyń sońy kórinbeıdi.
Bir kún jáne bir apta kútýde on bir jastaǵylar jeti jastaǵylardan jaqsy boldy. Bir aıda jas aıyrmasy joǵaldy — bári de jii bas tartty.
Ne kómektesti
2024 jyly Makkormak, Kanning jáne Grem balany syılyqty keıinge qaldyrýǵa úıretken 22 zertteýdi sholdy.2
«Bolashaqtaǵy ózińdi elestet» tásili balalarmen ótkizilgen toǵyz tájiribeniń eshqaısysynda nátije bermedi. Eki nárse kómektesti:
- kútip, ýáde etilgen syılyqty alýdyń jeke tájiribesi — áseri 0,73;
- bala ózi teksere alatyn naqty kútý sebebi — áseri 0,98.
Bul sandar sholýdaǵy jeke tájiribelerge jatady, barlyq zertteýdiń ortasha nátijesi emes.
Bir aptalyq tájiribe
Tómendegi tásil zertteý nátijelerinen qurastyrylǵan; bul jeke tekserilgen ádisteme emes.
Ereje. Aldyn ala kelisińiz: bala apta ishinde taýyp, jinaǵan aqshany siz eki eseleısiz. Erejeni ózi tekseredi: eki taptym, jumsamadym — tórt boldy.
Tapsyrmalar. Tizim men baǵany bastamaı turyp tańdańyz. Kúnine shamamen $2 tabýǵa múmkindik bolsyn. Eger kerek somany tabý múmkin bolmasa, másele balada emes, esepte bolady.
Maqsat. Aptalyq bıýdjetke syısyn.
| Qaıdan | Soma |
|---|---|
| Bir aptalyq qalta aqshasy | $8 |
| Tabys: 6 kún × $2 | $12 |
| Tabysty eki eseleý | $12 |
| Aptalyq jalpy soma | $32 |
Bala $60 konstrýktor qalasa, al bıýdjet $32 bolsa, arzanyraq maqsat tańdańyz, tapsyrma baǵasyn ósirińiz nemese bastapqy soma qosyńyz. Bir aptada jetý múmkin emes maqsat apta sońynda nátijesizdik sezimin qaldyrady.
Birinshi kún. Qalta aqshasynyń bári maqsatqa túsip, ilgerileý birden kórinedi.
2–7-kúnder. Kún saıyn bir tsikl: tapsyrma, tabys, jinaq, eki eseleý. Aqsha birden maqsatqa ketkendikten, «jumsaımyn ba, jinaımyn ba?» tańdaýy kúnde qaıtalanbaıdy.
Bul apta neni úıretpeıdi
Ol shydamdy turaqty minezge aınaldyrmaıdy. 2018 jyly Ýotts pen áriptesteri marshmelloý testin 918 balamen qaıtalady.3 Otbasy jaǵdaıy men erte qabiletter esepke alynǵanda burynǵy baılanys qatty álsiredi.
Apta basqa tájiribe beredi: bala jumsalmaǵan aqshanyń joǵalmaı, ózi tańdaǵan zatqa aınalǵanyn kóredi. Kelesi, uzaǵyraq maqsatta osy tájiribege súıenýge bolady.
Eki eseleý alǵashqy tájiribege arnalǵan. Keıin ár jinalǵan dollarǵa 50 tsent, odan soń 25 tsent qosýǵa bolady. Paıyz da kútýge sebep beredi, biraq birinshi aptada qalypty mólsherleme tym az kórinedi.